Nếu bố mẹ xan tham, khuyên ba má phát tâm thí, 3
Kinh Tăng Nhất A-hàm còn ghi lại lời dạy của Phật về công ơn sâu dày của ba má thật cao hơn trời, sâu hơn biển cả, đồng thời khuyên con người phải biết tri ân và báo đáp với bố mẹ: “Này các thầy Tỳ-kheo, nếu có kẻ vai trái cõng cha, vai phải cõng mẹ, đi xa nghìn dặm, cung phụng đầy đủ mọi thức ăn, đồ mặc, chăn đệm và thuốc thang, thậm chí cho bác mẹ có tiểu tiện trên vai mình đi nữa, cũng chưa trả được ân sâu.
Kinh Thi, một trong những bản kinh thượng cổ của triết lí đạo nho đã không ngại ngần tuyên ngôn “Hiếu đạo” là cơ sở thiết lập, mở màn văn hóa tình người một cách thiết thực mà ai cũng có thể cảm nhận: “Phụ hề sinh giả, mẫu hề cúc ngã, ai ai phụ mẫu sinh ngã cù lao, dục báo thâm ân, hiệu thiên võng cực” (Cha sinh ta ra, mẹ bồng bế ta, thương thay ba má, sinh ta nặng nhọc, muốn báo bổ ân sâu, khác nào trời cao không lường).
Kinh nói “đích mẫu trăm tuổi còn thương con tám mươi” là vậy, mẹ cha bao giờ cũng dõi mắt theo con cháu suốt đời.
Xem ra, người vợ là nhân tố kết nối thương với mọi người không những đối với những người nhà trong gia đình mà còn đối với những người trong tầng lớp. Người vợ sẽ mỉm cười, hạnh phúc thật sự khi bạn trăm năm trăm năm đi đâu xa về mà tặng quà cho mình.
Trong đời sống thực tại, hạnh phúc đôi lứa qua sự thương yêu là chưa đủ, hạnh phúc còn đòi hỏi các nhu cầu thực tại hơn nữa. Do đó, bất cứ ba má nào cũng mong muốn con cái của mình hạnh phúc trong tổ ấm gia đình. Đây là một trong những điều kiện cần và đủ để thiết lập hạnh phúc đôi lứa mang tính vững bền.
Người ấy không nên vì bất cứ lý do gì mà làm các nghề nghiệp không hợp pháp khiến gây bất an cho gia đình và làm rối loạn xã hội. Điều này có nghĩa thanh danh của bố mẹ cũng chính là thanh danh của chính mình. Một người có bổn phận hiếu kính với mẹ cha, chắc chắn có hiếu tình với người bạn trăm năm.
Chín tháng cưu mang khổ nhọc, 2. Làm việc giỏi, siêng năng, quản lý giỏi, giàu nghị lực vươn lên. Khát vọng lớn nhất của con người khi hiện hữu ở cõi đời là được sống hạnh phúc. # Qua sự hiếu tình mà người chồng có bổn phận bảo đảm nền kinh tế cho gia đình mình. Cụ thể, người đó cần thể hiện sự hiếu tâm qua thực thi bốn điều căn bản sau: 1.
Thậm chí, trong những tình cảnh khác nhau, người vợ cư xử với chồng như là tình nhân, người bạn và có khi như là người chị, người em, người mẹ của chồng. Nó được thiết lập trên nền tảng kể từ khi ta vừa lọt lòng, mẹ cha đã truyền thông trao cho cái gia tài trước nhất “tình người” bắt đầu từ tình phụ mẫu đối với con cái.
Chịu ướt, nhường ráo cho con, 6. Cho nên, trong các hạnh, hạnh hiếu được xem là hạnh đứng đầu. Duy trì, nuôi dưỡng niềm hạnh phúc lứa đôi này cho đến khi “tóc bạc răng long” thì thiện duyên này lại càng lớn hơn. Là người Phật tử được sinh ra, lớn lên, trưởng thành thì trách nhiệm và bổn phận đối với cha mẹ, vợ (chồng) con là hết sức quan trọng.
Và như vậy, mối quan hệ giữa vợ chồng là mối quan hệ bộc lộ sự hiếu kính, hiếu thuận, hiếu tâm ở đời, nó báo hiệu cho một điềm lành hạnh phúc tối thượng. Vu lan - nơi hội tụ hoa thơm quả ngọt dâng cho quá vãng bác mẹ bảy đời, cho cha mẹ hiện tiền, lục thân quyến thuộc, cho những ai hiện hữu trong cõi đời này. Đáp lại, người vợ phải thương yêu, kính trọng, trung thành với người chồng.
Sự đền ơn đáp nghĩa cho ba má không gì hơn là phải thực thi năm điều mà kinh Thi-ca-la-việt ghi, 5 điều bao gồm: 1. Xem ra, trong ba điều, điều thứ nhất là điều giữ vai trò cần yếu, nó quyết định sự hình thành tư cách con người.
Đương nhiên, trách nhiệm và bổn phận sẽ tùy thuộc vào vị trí và vai trò của từng thành viên trong gia đình mà có sự sai khác. Đạo lý người Việt dạy rằng: “Trai lớn lấy vợ, gái lớn lấy chồng”. Rõ ràng, cỗi rễ văn hóa con người được kết tinh bằng tình thương bác mẹ dành cho con cái.
Phật giáo truyền vào nước ta với nền giáo lý cũng được thiết lập trên cơ sở suối nguồn của tâm hiếu. Nói rộng ra, một người có tâm hiếu chí thành thì mới có sự tôn kính với ba má, hiếu đễ với bà con dòng tộc, kết nghĩa keo sơn của tình huynh đệ tỷ muội, chung thủy với người tình trăm năm, chung sống hòa thuận với xóm thôn, gắn kết với cộng đồng từng lớp.
Hạnh phúc giữa vợ chồng còn được trình diễn. Đây chính là kết quả ươm mầm, ra hoa kết trái của những hạt giống thương tình, của sự kết nối truyền phê chuẩn các mối quan hệ trong cuộc sống đời thường mà không có một bút mực nào trình diễn. Nếu bác mẹ theo tà kiến thì khuyên cha mẹ theo chánh kiến. Lịch sử thường minh chứng như thế, một người được kết nạp nguồn giáo dục khởi đầu bằng sự hiếu thảo với mẹ cha khi ở nhà, cũng có thể là người cố gắng đóng góp cho tổ quốc.
Bảo vệ hết thảy của nả đã làm ra một cách hợp pháp.
# Cho hết. Sú nước, nhai cơm cho con, 7. Vợ chồng càng kính trọng bao lăm, càng tùy thuận với nhau bấy nhiêu, cùng nhau san sớt mọi tâm can tình cảm, cùng nhau cáng đáng công việc thu nhập xài, vun đắp đời sống hạnh phúc gia đình, là tấm gương phản ánh cho con cái noi theo. Trong bổn phận nuôi dưỡng vợ (chồng) con thì người Phật tử chẳng những phải chăm lo đầy đủ các tiện nghi vật chất gia đình, mà còn phải để ý đến đời sống ý thức của mọi thành viên trong gia đình mình.
Do vậy, kinh Thiện sinh, Phật dạy người chồng đối với vợ có các bổn phận: kính trọng vợ, chung thủy với vợ, coi sóc chu đáo đời sống kinh tế của người vợ với sự cung cấp các tiện nghi vật chất, nuôi dưỡng tình cảm, thường tặng áo xống, đồ trang sức cho vợ. Nói rõ ra, thực thi tâm hiếu là thực thi điềm lành tối thượng, thực thi nếp sống hạnh phúc an lạc ở đời này, đời sau như Xem ra, sờ soạng sự thành quả của mỗi người đều phát xuất từ tâm hiếu.
3. Các thầy phải hiểu rằng ân ba má nặng lắm, bồng bế nuôi nấng, dưỡng dục đúng lúc, làm cho ta trưởng thành. Trong kinh Tương ưng, Phật còn nói: “Vô thỉ luân hồi, bít tất chúng sinh từng làm cha, làm mẹ, làm anh, làm chị, là bà con quyến thuộc trong các nẻo đường sinh tử”. Đạo lý giải thoát thống khổ, chứng ngộ Niết-bàn cũng bắt đầu từ đây.
Trong ý nghĩa đó, Vu lan là dịp để mọi người tiếp nối cho dòng chảy văn hóa thực thi hiếu hạnh tình người.
Sợ hãi, đau đớn khi sinh, 3. Có thể nói, hạnh phúc là sự ước mơ và đợi chờ một điềm lành đến với chính mình và mọi người xung quanh ta. Do đó, ta chẳng sửng sốt gì, các thuyết, giáo lý triết lý hiện hữu ở đời đều được xây dựng trên nền tảng từ tâm hiếu thảo.
Có thể tạo tội vì con, 10. Tại đây, ta có thể nói đạo Phật chính là đạo hiếu, tâm hiếu là tâm Phật.
Mục đích cuối cùng là không ngoài việc khuyến cáo con người không chỉ hoàn thiện tư cách mà còn giúp con người biết coi trọng ba má, anh chị em ông bà, chung thủy với người bạn trăm năm, hòa thuận với mọi người trong xã hội và không ngừng nỗ lực tích cực đóng góp cho giang san, cho đời, cho đạo.
Điều thứ ba mà Trang Tử khuyên đạo làm người là phải biết nuôi dưỡng, thờ cúng bố mẹ như là trách nhiệm bổn phận của bất cứ người con có hiếu nào ở đời này. Ai cũng biết rằng yêu và được yêu là điều hạnh phúc nhất ở đời. Nuốt cay, mớm ngọt cho con, 5. Dưới cái nhìn của tấm lòng thương yêu vô hạn bến của tình phụ mẫu, bác mẹ bao giờ cũng mong muốn được nhìn thấy con cháu của mình chung sống hạnh phúc, hòa thuận bền vững.
Theo Giác Ngộ. Điều thứ hai mà Trang Tử muốn đề cập đến đạo Hiếu là không làm cho ba má bị tiếng rằng nhục. Thờ tự ba má khi bác mẹ già yếu, 3. Ở đây, mỗi người cần diễn đạt sự hiếu tâm của mình ở trong gia đình. Đó chính là suối nguồn văn hóa mà mỗi cá nhân hiện hữu ở cõi đời này đều thèm khát thực thi. Khi lòng thương xót và kinh tế gia đình ổn định, người vợ cần được người chồng quan hoài, nuôi dưỡng tình liên tiếp, thỉnh thoảng sắm quà cho vợ, phân trần tình thương yêu, lòng trung thành của người chồng.
Trên hết, thực thi tâm hiếu là thực thi sẽ bảo lưu mọi giá trị văn hóa truyền thống, sự kết nối giữa người còn kẻ mất theo nguyên lý duyên sinh duyên khởi:“Hiếu thuận hoàn sinh hiếu tử/ngỗ nghịch hoàn sinh ngỗ nghịch nhi/Bất tín đãn khán thiềm đầu thủy/Điểm điểm trích trích bất sai di” (Nếu mình hiếu hạnh mẹ cha/Mai sau con hiếu với ta khác gì/Nếu mình ăn ở vô nghì/Đừng mong con thảo làm gì uổng công/Kìa xem giọt nước xuôi dòng/Giọt sau, giọt trước cũng đồng một nơi).
Cung kính và vâng lời bố mẹ, 2. Thế nên, Phật dạy: “Nuôi dưỡng vợ con là điềm lành tối thượng”. Nên, Phật dạy: “Làm nghề không rối rắm là điềm lành tối thượng”. Nhịn đói cho con được no. Ngoài ra, Đức Phật còn đề cập bốn bổn phận để hướng dẫn bố mẹ sống đúng theo Chánh pháp: 1. Suy cho cùng, hạnh phúc đồng nghĩa với sự hóa hiện những khát vọng mong chờ cuộc sống cao đẹp nhất trong hiện thực đời này, đời sau.
Sự coi trọng lẫn nhau làm tình thăng hoa, sẵn sàng sẻ chia cho nhau những khó khăn cũng như sự thành công trong cuộc sống, từ đó con cái sẽ trọn hưởng niểm hạnh phúc từ trong vòng tay mẹ cha. Trong cuộc hành trình khoảng hạnh phúc đôi lứa, để đến với nhau thành một đôi vợ chồng trong mối tương duyên giữa thế cục này là nhân duyên lớn.
Nếu bác mẹ làm ác thì khuyên bác mẹ hướng tâm làm việc thiện, 4. Bổn phận người con có hiếu phải biết gìn giữ thanh danh cho ba má.
Một người thực thi tâm Phật tức là thực thi một nếp sống thiện lành: hiếu kính với mẹ cha, hiếu đễ với bà con, hiếu tình với người bạn trăm năm, hiếu thuận với mọi người xung quanh, chắc chắn người ấy sẽ có kết quả của một đời sống bình an nội tại ngay trong đời này; khi lâm chung sẽ sinh vào nơi cảnh giới an lành. Kính trọng là thái độ cấp thiết trong mối quan hệ giữa vợ chồng, diễn đạt tình người, khiến cho tình thêm nồng cháy, mang tính vững bền hơn nữa.
2. Kinh gan ruột quán, Đức Phật thí dụ công đức của bố mẹ như núi cao biển rộng sông dài: “Ân cha lành cao như núi Thái/Đức mẹ hiền sâu tợ biển khơi/Dù cho dâng trọn một đời/Cũng không trả hết ân người sinh ra”. Vui nhặt đồ dơ cho con, 8. Trang Tử còn khai mở đạo Hiếu rộng ra để mỗi người có điều kiện thực thi bằng sự thâu tóm qua ba điều:“Đạo Hiếu có ba: Đại hiếu là tôn kính ba má, kế là không làm cho ba má tiếng là nhục, sau hết mới là nuôi dưỡng”.
Con người có trưởng thành và thăng tiến bắt đầu từ sự tôn kính, tôn thân. Thương nhớ khi con xa nhà, 9.
Nếu cha mẹ không có niềm tin, khuyến khích ba má phát tâm tin cậy Tam bảo, 2. Một người có hiếu kính với mẹ cha thì mới có sự liên tưởng thân thiện với những người xung quanh.
Tiêu dùng đúng việc, đúng mức, không phí phạm, không đá. Và như thế, đây chính là mẫu người trung hiếu lưỡng toàn của mỗi gia đình, của mỗi nhà nước dân tộc.
Điều này khiến chúng ta càng thấy lời khuyên của Khổng Tử thâm thúy hơn bao giờ hết, nhất là trong văn hóa ứng xử với bố mẹ: “Hiếu tử chi sự thân, cư tắc trí kỳ kính, dưỡng tắc trí kỳ lạc, bệnh tắc trí ưu, tang tắc trí ai, tế tắc trí kỳ nghiêm” (Người con hiếu thờ cúng bố mẹ, ăn ở cư xử phải cực kỳ cung kính, nuôi dưỡng ba má khôn cùng vui vẻ, khi bác mẹ đau ốm phải lo lắng hết dạ, khi lo việc ma chay phải cực kỳ xót thương, khi cúng tế bố mẹ phải hết mực trang nghiêm”.
Gia đình có hạnh phúc hay không sẽ tùy thuộc vào mỗi thành viên trong gia đình có làm tốt bổn phận và nghĩa vụ của mình đối với gia đình hay không.
Giao lưu với bạn bè có tính khoan dung cởi mở, có tín, có thí, có giới và tuệ. Bởi vậy, người ta nói “giàu nhờ bạn, sang nhờ vợ” là một sự thật hiển nhiên. Rõ ràng đạo Hiếu mà đạo nho thiết lập sẽ có tác động vào quá trình hình thành và phát triển văn hóa con người trên mọi lĩnh vực.
Thế nhưng, hạnh phúc hay điềm lành không phải thiên nhiên đến với mọi người. Thế nên, Khổng Tử từng nói:“Đạo hiếu bắt đầu từ việc thờ bác mẹ, kế đến là thờ vua giúp nước và sau hết là lập thân”.
Xem ra, giáo lý nhà Phật thiết lập nền văn hóa cho nhân loại cũng khởi đầu bằng việc thu nạp văn hóa hiếu thảo. Kể từ đây, người ta mới có khái niệm hiếu kính với mẹ cha, hiếu đễ với bà con, hiếu tình với người bạn đời, hiếu thuận với mọi người, hiếu tâm với mọi công việc trong cuộc hành trình hướng tâm xây dựng một đời sống hạnh phúc, an lạc. Lo tang lễ chu đáo khi bố mẹ tắt thở.
Có thể nêu ra đây 10 công đức của mẹ đối với con cái: 1. Người ấy cần vui vẻ, hòa thuận với vợ (chồng) mình trong mọi công việc và đặc biệt, cần lắng nghe và tham khảo quan điểm của ba má trong nhiều trường hợp để hưởng trọn niềm hạnh phúc hơn.
4. Một người thực thi xây dựng đời sống gia đình hạnh phúc chính là thực thi tâm báo hiếu với ba má, là thực thi tâm hiếu tình của mình với người vợ, (hay người chồng) trong dòng sống tương tục.
Này các thầy Tỳ-kheo, có hai việc làm cho phàm phu được công đức lớn, được nghiệp báo lớn, đó là phụng sự cha và phụng sự mẹ”. Bảo quản tài sản do cha mẹ để lại, 5. Thực tại, trong khi người chồng quá bận rộn công việc từng lớp, người vợ phải có bổn phận quản lý, giữ gìn tài sản gia đình, khéo léo điều hành công việc, khéo léo đối, niềm nở tiếp đón những người bà con của chồng, vui vẻ với hàng xóm.
Trong dòng chảy văn hóa tình người, xưa nay con người không ngừng suy nghiệm và thực thi tâm hiếu thảo như là thông điệp sống có ý nghĩa nhân văn cao cả, trên hết là hướng đến giải thoát khổ cực, xây dựng nếp sống hướng thiện. Chính Đức Phật từng nói tâm hiếu là tâm Phật, hạnh hiếu là hạnh Phật. Rõ ràng, hạnh phúc gia đình là cơ sở thiết lập hạnh phúc của từng lớp.
Nếu Kinh Thi nói tóm tắt công đức bố mẹ qua chín chữ cù lao như trên thì kinh Đại báo phụ mẫu trọng ân biểu thị công ơn sinh thành của ba má và giải trình phương pháp báo bổ ân đức phụ mẫu một cách rốt ráo và cụ thể rõ ràng hơn. Đây chính là đại hiếu. Do đó, người con phải biết sống đạo đức mà triết lí Nho gia khuyến cáo theo ý thức Tam cương, Ngũ thường, Tam tùng, Tứ đức, Phụ từ tử hiếu, Phu xướng phụ tùy để thiết lập các mối quan hệ giữa người với người càng ngày càng tốt hơn, không nên vì lợi danh thực thùy mà bác mẹ phải tủi hổ vì con cái.
Người Phật tử cần dành thì giờ để chăm lo việc giáo dục con cái, hướng dẫn trở nên những đứa con ngoan, những học trò giỏi.
Như con sông tuôn chảy về biển cả, tâm hiếu hạnh cần phải hóa hiện từ trong những trái tim biết thương và khối óc bừng sáng trí óc trong văn hóa tình người. Hay nói cách khác, khi tâm hiếu chảy đến đâu tình người hóa hiện đến đó. Đây chính là “hiếu dưỡng mẹ cha là điềm lành tối thượng” trong sự thực thi đời sống hạnh phúc, an lạc mà bất cứ ai là Phật tử đều trông chờ.
Cho dù bạn là ai, từ đâu đến, cả thảy đều đi không ra khỏi cuộc hành trình bất tận mà phụ mẫu đã đi qua mà kinh điển xưa nay đúc kết với chín chữ “cù lao”: Sinh (đẻ ra), Cúc (nâng đỡ), Phủ (vuốt ve), Súc (nuôi cho bú mớm), Trưởng (nuôi cho lớn khôn), Dục (khuyên bảo), Cố (chăm nom), Phục (xem tính hạnh mà bảo ban), Phúc (bảo vệ).
Nên mà biết ân khó trả. Gìn giữ thanh danh và truyền thống gia đình, 4. Một bộ đồ, một món trang sức là tâm lý mong chờ của người vợ luôn hướng nghĩ đến tính chung thủy của người chồng.
Bởi có trách nhiệm chăm lo đời sống cho bác mẹ, vợ (chồng) con, nên mỗi thành viên trong gia đình cần có công ăn việc làm ổn định. Trách nhiệm người con hiếu hạnh là phải biết thương yêu và kính trọng bố mẹ.
Vợ đối với chồng có các nghĩa vụ: làm tốt đẹp bổn phận của mình đối với chồng, khéo đón tiếp bà con, chung thủy với chồng, khéo giữ giàng tài sản của chồng, khéo léo nhanh nhẹn trong mọi công việc. Với nghề hợp pháp, đúng pháp sẽ là cơ sở thiết lập nên hạnh phúc tự thân và hạnh phúc gia đình. Nuôi con cam đành cực khổ, 4. Vậy là, bất cứ ai thực thi nếp sống hiếu thảo tức thị thực thi điềm lành tối thượng nhất ở đời.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét