Người già không phải “gánh nặng”

Hàng chục năm qua công tác dân số đã gần như chỉ tụ họp vào mỗi việc giảm sinh, và đã đạt mức sinh thay thế (2 con/phụ nữ) từ năm 2002, trước dự kiến 13 năm. Năm 2012 vẫn giữ được mức sinh thay thế. Đây được xem là thành quả của Chương trình nhà nước Dân số-KHHGĐ nước ta trong những thập kỷ qua. Các chuyên gia cho biết việc duy trì mức sinh như nước ta hiện nay là rất lý tưởng.
Song để có được bức tranh hài hòa hơn, giảm chênh lệch rõ rệt giữa các vùng miền, chính sách giảm sinh cần được nới lỏng linh hoạt. Những tỉnh miền núi phía Bắc và Tây Nguyên có tổng tỷ suất sinh (TFR) cao mới cần chóng vánh đưa về mức sinh thay thế, nơi thấp như các tỉnh miền Đông, Tây Nam Bộ hiện TFR ở trong khoảng 1,5 - 1,6 con/phụ nữ, cần nâng mức sinh lên.
Quan trọng hơn cả là người trẻ có hiểu biết tốt về sức khỏe sản xuất và người già có chất lượng sống tốt để "trẻ lại”, không để mất cân đối giới tính khi sinh, nam nhiều hơn nữ, bồi thêm cú sốc nữa cho thực trạng dân số nước nhà. Đó mới là tiêu chí cơ bản để nâng chất lượng dân số và mơ về hạnh phúc bền vững.
Biết vậy, quốc gia cần có chính sách quan tâm hơn tới 70% người già nước ta sống ở nông thôn không có lương hưu, phụ thuộc vào con cái. Hàng triệu người 50 tuổi và trên 50 tuổi đang ngày ngày vật lộn với mảnh đất trồng cấy của mình, lúc khó khăn đến dồn dập thế này, là sự báo động cho nền nông nghiệp và chất lượng dân số. Rõ ràng, cả hai đều cần phải khỏe hơn theo đúng nghĩa đen của nó.
Một cảnh báo quan yếu nữa là độ tuổi vị thành niên quan hệ tình dục lần đầu ngày một sớm, trong lần đầu đó chỉ khoảng 20,7% sử dụng biện pháp tránh thai. Thầy cô giáo, viên chức y tế, dân số, cha mẹ lại thiếu kiến thức, kỹ năng để trò chuyện chỉ dẫn những vấn đề "tế nhị” cho con em mình. Đe dọa đến cơ cấu dân số còn là việc nước ta sẽ đối mặt với gần 4 triệu nam giới "dư thừa” vài thập niên tới.
Chất lượng dân số cần trở nên mối quan hoài đích thực của mọi người thay vì chỉ là số con. Mỗi công dân chào đời phải được trân trọng như bảo bối cuộc sống. Người già càng cần được quan hoài thay vì bị coi là "gánh nặng”, bởi họ làm nên thế giới bữa nay. Cơ cấu dân số thay đổi tác động mạnh mẽ đến chất lượng sống cộng đồng từng lớp ra sao, nên giảm sinh hay khuyến sinh…, đều cần dự báo sớm.
Thanh Lê